Toprak

Tarihçe, Özgörüş ve Özgörev
 
Bölümümüz 1969 yılında kurulmuştur. Bölümde, toprak biliminde bilgi birikimine katkıda bulunmayı ve araştırıcı bilim adamı yetiştirmeyi amaçlayan temel araştırmalar ile toprakların fiziksel, kimyasal, biyolojik ve mineralojik özelliklerinin saptanması, sınıflandırılması, haritalanması, bitkilerin beslenmesi-fizyolojisi ve bitki-toprak-su sistemlerini araştıran ve inceleyen çalışmalar yapılmaktadır.

Araştırma, eğitim ve bulunduğu bölgenin tarım sorunlarına açıklık ve çözüm getiren, ulusal ve uluslararası düzeyde bilim ve teknoloji üretme ve yayma konusunda ülkenin saygın bir bölümü olmak, her yönü ile yetişmiş, sorun çözebilen, iletişim becerisi gelişmiş nitelikli, insanlar yetiştirmek amaçlanmaktadır. Ölçüt olarak uluslararası düzeyde gelişmiş bölümler referans olarak kabul edilmektedir.

Bilimsel araştırma tekniklerini kullanarak bölgenin ve ülkenin toprak-su-çevre sorunlarına ekolojik bakış açısı ile çözüm üretebilmek ve ürettilen bilgiyi evrensel ölçekte ulusal ve uluslararası boyutta toplumun hizmetine sunmak, bilimsel ve teknolojik gelişimi için bilgiye ulaşmak, bilgi üretmeyi, uygulama ve yaymak, görev edinilmiştir.

Bu amaçla:

• Ekolojik üretim tekniklerini geliştirmek ve yaymak,
• Toprakların haritalanması, verimlilik düzeyinin belirlenmesi, kullanımı ve yönetimi amacıyla uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri olanaklarından da yararlanılarak öncelikle bölgemizde olmak üzere yeni teknik ve uygulamaları geliştirmek,
• Bölgedeki bitkilerin beslenme düzeylerini ve varsa sorunları belirlemek,
• Öğrencilerini evrensel ölçekte çağdaş bilgi ile donanmış, bilgiye erişme becerisi gelişmiş, kültürel alt yapısı sağlam, birikimli ve iletişim becerisine sahip, araştırma ve sorun çözme yeteneği gelişmiş, ülkesinin sosyal ve ekonomik durumunu analiz edebilecek niteliklere kavuşmuş, yurtsever bireyler yetiştiren nitelikli eğitim vermeyi görev edinir.

Çalışma Konuları

• Tuzlu ve alkali toprakların karakteristikleri ve gerektiğinde ıslahı
• Topraklarda fosfor adsorpsiyonu
• Toprakların temel fiziksel özelliklerinin belirlenmesi ve bu özelliklerinin toprak suyu ve bitkilerin su ihtiyaçları ile ilişkilendirilmesi
• Toprakta biyolojik aktivite, azot dinamiği, baklagiller ve azot fiksasyonu,
• Mikorizanın bitkilerin besin elementleri ve su alımı üzerine etkisi
• Seramikte ve çimento sanayiinde kullanılan materyallerin, yanardağ kaynaklı bazalt tüflerinin, kil yataklarının mineralojik özellikleri
• Uydu verileriyle toprak etüd ve arazi kullanımının haritalanması, toprakların sınıflandırılması, tarım alanlarının korunması, toprak biliminde enstrümentasyon ve arazi kullanım planlaması
• Sebze ve süs bitkilerinde, subtropik ve ılıman iklim meyvelerinde, tahıllar ve endüstriyel bitkilerde makro ve mikro element gübrelemesi ve bu elementlerle sözü edilen bitkilerin beslenmeleri arasındaki ilişkinin fizyolojik nedenleri/sonuçlarının incelenmesi

 
Ülke Tarımına ve Çukurova Bölgesine Yaptığı Katkılar

GAP Bölgesi, Harran Ovası ve Türkiye genelinde, Tarımsal Araştırma Enstitülerine ait toplam 1.785.934 hektar alanının detaylı toprak etüdleri yapılmıştır. Ayrıca yapılan biyolojik testler ile aynı bölgede toprakların Rhizobiyal (soya bitkisinde) ve mikorizal potansiyelleri belirlenmiş ve alınması gereken önlemler belirtilmiştir. Ülkemizin buğday yetiştirme alanlarının en başında gelen İç Anadolu bölgesindeki toprakların bitkilerce alınabilir Zn içerikleriyle tarla ve sera denemeleri ile Zn noksanlığına dayanıklılık yönünden farklılık gösteren buğdaygil türleri belirlenmiştir.

Uzaktan algılama yöntemleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak, Çukurova Bölgesi topraklarının detaylı toprak etütleri kapsamında tarım arazileri ve tarım dışı arazileri belirlenmiş, toprakların tüm fiziksel, kimyasal ve mineralojik özellikleri ortaya konmuş ve  uluslararası toprak sınıflandırma sistemlerine göre taksonomik sınıfları belirlenmiştir. Yine sayısal uydu verileri kullanılarak Adana’da narenciye ekim alanlarının belirlenmesi amacı ile bir ön çalışma yapılmış ve yine aynı teknikle taşkın zararları ile taşkınlardan etkilenmiş alanlar belirlenmiştir.

Toprakların Fiziksel Özelliklerini İyileştirmeye ve Toprakları Korumaya Yönelik Çalışmalar

Bölge topraklarının fiziksel verimlilik bakımından toprak su tutma karakteristik eğrileri, tarla kapasitesi, solma noktası, infiltrasyon hızları, hacim ağırlığı ve gözeneklilik gibi fiziksel özellikleri araştırılmaktadır.   Bölgede yaygın toprak serilerinde yarayışlı toprak suyu ile ilgili TDR (Time Domain Reflectometry) aleti ile araştırma yapılmıştır. Sera ortamında toprağın patojenlerden temizlenmesi ile ilgi proje desteği alınmış ve uygulaması başlamıştır. Bitki su tüketimi ile ilgili bitki özellikleri dikkate alınmasıyla transprasyon modeli geliştirilmiştir.

Toprak Mikrobiyolojisi Alanında Bölge Tarımı ve Çiftçi Sorunlarına Yönelik Yapılan Çalışmalar

Bölge topraklarında anız yakılması önemli ölçüde azaltılmış, yeşil gübre bitkilerinin ekim nöbeti içerisindeki yeri ve öneminin çiftçilere benimsetilmesinde yol alınmış, mısır hasadı sonrası kalan sapların parçalanıp toprağa karıştırılmasının yararı çiftçilere anlatılmış, Çukurova Bölgesi topraklarının çeşitli baklagiller açısından Rhizobiyal potansiyeli belirlenmiş ve bu konularda çiftçilere bilgiler verilmiştir. Ayrıca, bölge ekonomisinde önemli yer tutan soya ve yerfıstığı bitkilerinde bakteri aşılamasına yönelik çalışmalar yapılmıştır.

Mikoriza ile ilgili yapılan çalışmalar

Bitki gelişimi ve beslenmesi için gerekli olan mikoriza mantarının bölgemizde yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan fide ve fidan üretiminde kullanılması,  mikoriza ile aşılamanın turunçgil fidanlarının adaptasyonu üzerine etkisi, mikoriza mantarının yaygın olarak kullanılması için üretim çalışmalarının yapılması, arazi çalışmalarında uzun yıllar çakılı olarak buğday, mısır, sebze vb. bitki yetiştiriciliğinde bitki gelişimi ve toprak parametreleri üzerine araştırmalar yapılmıştır.

Gübreleme ve verimlilik konularında yapılan çalışmalar

Çukurova ve GAP bölgelerinde tarla, sera ve laboratuvar koşullarında yürütülen ve daha sonra çiftçi uygulamalarına aktarılmaya çalışılan araştırmalarda bitki olarak buğday, mısır ve zaman zaman da narenciye kullanılmaktadır. Ancak genel amaç, gübre dozunun belirlenmesi, gübre dozunun optimizasyonu, ürün kalitesi, gübreden kaynaklanan toprak ve su kirlenmesi olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla bölgedeki bitkisel verimin arttırılması hedeflendiği kadar, aynı zamanda da ürün kalitesi de arttırılmaya çalışılmıştır.

Bitki Beslemeye Yönelik Çalışmalar

Bölümümüzün kuruluşundan bu yana öncelikle toprak varlığı ve bunun fiziksel, kimyasal, biyolojik ve mineralojik özellikleri belirlemek ekonomik bir bitki yetiştiriciliği için toprakların genel verimlilik düzeyleri ortaya konulmuştur.  Ayrıca çiftçilerin bizzat bölümümüze getirdikleri binlerce toprak ve bitki örneklerinin analizleri yapılmış, bölgede mevcut bitki besleme sorunları hakkında gerekli bilgiler toplanmıştır ve sonuçları uygulamaya aktarılmıştır.

Toprak Mineralojisi ve Mikromorfolojisine yönelik çalışmalar

Yüreğir Ovası’nda yapılan projelerle tuzluluğun boyutu belirlenmiş ve çözüm yoları verilmiştir. Bir diğer çalışma konumuz; seramik, kiremit, kerpiç gibi Arkeolojik kullanımları olan malzemelerin, geleneksel üretim teknolojilerinin araştırılıp bu teknolojilerin çağdaş üretime katkılarının sorgulanması bağlamında yaptığımız çalışmalardır. Bu çalışmalarla seramiğin alternatif bir malzeme olarak, daha ekonomik bir biçimde üretimi söz konusu olabilecektir.

 Öğretim Elemanları, Çalışma Konuları ve E-posta Adresleri

İLETİŞİM:

Çukurova Üniversitesi
Ziraat Fakültesi
Toprak Bölümü
01330, Balcalı/ADANA

Tel    : +90 322 338 63 87   
Faks    : +90 322 338 66 43
E-posta    : zftoprak@cu.edu.tr
Web    : http://ziraat.cu.edu.tr/toprak